Geneesmiddelenprijzen in Nederland

De prijs van een geneesmiddel staat in relatie tot al het andere wat in het farmaceutische bedrijf en over de hele wereld gebeurt. De opbrengst van geneesmiddelen moet alle kosten van het bedrijf financieren. Lees hierover meer in Prijs en Kengetallen.

Het betreft hier niet alleen de gemaakte kosten voor een specifieke patiëntengroep, maar bijvoorbeeld ook:

  • Gemaakte kosten voor nieuwe geneesmiddelen die de eindstreep (registratie) niet halen
  • Geregistreerde geneesmiddelen die overheden en/of zorgverzekeraars (achteraf toch) niet willen vergoeden en dus niet bij de patiënt komen
  • Gederfde inkomsten wanneer patenten van geneesmiddelen worden geschaad

De prijs van één geneesmiddel staat in verhouding tot het gehele portfolio; wat nodig is om geneesmiddelen goed en veilig bij de juiste patiënt te brengen en om nieuwe geneesmiddelen te kunnen blijven ontwikkelen en produceren.

Maar de prijs van innovatieve geneesmiddelen in Nederland wordt niet alleen hierdoor bepaald. De prijs komt mede voort uit de mondiale, Europese en nationale wet- en regelgeving.

Reden van regionale prijsverschillen

Geneesmiddelenprijzen verschillen van land tot land. Daarbij speelt een aantal zaken een rol.

  • Geregistreerde indicaties: voor welke aandoening is een handelsregistratie afgegeven
  • Behandelrichtlijnen van de beroepsgroep: hoe frequent wordt er behandeld en met welke hoeveelheden
  • Wet- en regelgeving en de vergoedingscriteria in het betreffende land

De toegang tot (medicamenteuze) behandelingen in Nederland wordt bepaald door een groot aantal nationale beleidsbeslissingen. Hieronder een uiteenzetting van de belangrijkste nationale beleidsbeslissingen die de prijs van en de toegang tot geneesmiddelen mede bepalen, en een vergelijking met andere landen.

Toelating tot Europese markt

In de Europese Unie komen nieuwe geneesmiddelen veel trager beschikbaar dan in de Verenigde Staten. Zo werden in de VS tussen 2000 en 2011 33% meer nieuwe oncolytica geregistreerd dan in Europa (40 versus 30). Binnen het beperkte aantal jaren dat een geneesmiddel onder octrooi valt, kunnen er in de VS daardoor meer investeringskosten worden terugverdiend dan in de EU. Een recente vergelijkende studie laat zien dat gebrekkige harmonisatie van regelgeving de kosten van nieuwe oncolytica opdrijft en de registratie vertraagt.

Vergoeding via het basispakket

Bovendien bereiken niet alle geregistreerde innovaties de Nederlandse patiënt. Het is al lange tijd niet vanzelfsprekend dat geregistreerde huisartsgeneesmiddelen ook tot het verzekerde basispakket behoren.

Voor geregistreerde  ziekenhuisgeneesmiddelen was dat lang wel gebruikelijk, maar daarin is in 2012 verandering gekomen met de herbeoordelingen voor het verzekerde pakket, nadat een geneesmiddel vier jaar op de markt beschikbaar is geweest. Meer hierover in het focusdocument Toegang tot innovaties en het dossier Ziekenhuisgeneesmiddelen.

In juli 2015 heeft minister Schippers het uitzonderlijke besluit genomen om het intramurale geneesmiddel nivolumab niet automatisch toe te laten tot het basispakket. Zij introduceerde de ´pakketsluis´, vanwege de hoge kosten voor het geneesmiddel. In de toelichting gaf de minister nadrukkelijk aan: ‘dit is geen eenmalig initiatief. Er kan in de toekomst ook een noodzaak bestaan om andere geneesmiddelen tijdelijk of blijvend uit het pakket te houden.’

Eigen bijdrage

In Nederland kennen we een verplichte basisverzekering, waarin onder meer medisch specialistische zorg (ziekenhuisgeneesmiddelen) en farmaceutische zorg (huisartsgeneesmiddelen) zijn opgenomen. Patiënten hebben ‘aanspraak’ op de zorg die tot het basispakket behoort. Naast het eigen risico, is het afhankelijk van de zorgpolis van de verzekerde en het beleid van de zorgverzekeraar of en zo ja hoeveel hij moet bijbetalen.

Voor de vergoeding van geneesmiddelen die tot het basispakket behoren, kunnen zorgverzekeraars ook eigen voorwaarden stellen, bijvoorbeeld:

  • Alleen levering door bepaalde artsen en apothekers
  • Alleen vergoeding van bepaalde geneesmiddelen als de verzekerde medisch gezien niet kan worden behandeld met de door de zorgverzekeraar aangewezen voorkeursgeneesmiddelen
  • Speciale toestemming vereist voor aflevering van een bepaald geneesmiddel

Zelfs een restitutieverzekering biedt geen vrije keuze uit de geneesmiddelen die tot het basispakket zijn toegelaten. Het Besluit Zorgverzekering (artikel 2.8) maakt preferentiebeleid, en daarmee inperking van de vrije keuze voor geneesmiddelen, mogelijk voor zowel restitutie- als naturapolissen. Wanneer een verzekerde een ander geneesmiddel dan het voorkeursmedicijn wil gebruiken, moet hij dit volledig zelf betalen.

Maximale geneesmiddelenprijzen: Wet WGP

De Nederlandse overheid beperkt de geneesmiddelenprijzen via de Wet Geneesmiddelenprijzen (WGP). Het ‘prijsplafond’, de maximumprijs die de fabrikant mag berekenen, is het gemiddelde van de prijzen in Frankrijk, België, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk.

Naar aanleiding van moties om de Wet Geneesmiddelenprijzen te wijzigen, heeft de minister van VWS de toekomstbestendigheid van de WGP laten onderzoeken of, en zo ja, hoe de WGP gewijzigd moet worden. Het rapport Onderzoek Wet geneesmiddelenprijzen prijsbeheersing van geneesmiddelen in Nederland concludeert:

  • WGP-referentielanden voldoen nog aan de meeste oorspronkelijke keuzecriteria
  • Nederlands bruto prijspeil is vrijwel gemiddeld ten opzichte van West Europa
  • Financiële opbrengst (kostenverlaging effect) van de WGP is aanzienlijk
  • Werking van de WGP is in de loop der tijd effectief gebleven
  • Aanpassen WGP is niet nodig

Minister Schippers laat de Tweede Kamer in mei 2013 weten dat zij van de herijking van de WGP en van de herberekening van de vergoedingslimieten van het GVS geen opbrengsten verwacht in termen van ‘werkelijke prijzen’. “Ik vind het niet verstandig om het succes dat in financiële termen is bereikt met het geneesmiddelenbeleid dat de afgelopen jaren is gevoerd in de weg te zitten met papieren berekeningen en operaties die het omgekeerde dreigen te doen van wat de afgelopen jaren met een stap-voor-stap doorgevoerd dereguleringsbeleid is bereikt.”

In juni 2016 bestond de WGP twintig jaar. In die jaren zijn de prijzen van geneesmiddelen gemiddeld met bijna 60% gedaald. Ruim de helft van deze prijsdalingen is het directe gevolg van de WGP. Bron: Stichting Farmaceutische Kengetallen Data en Feiten 2016

Maximale vergoedingen en bijbetaling: GVS

De Nederlandse overheid stelt de maximale vergoeding voor huisartsgeneesmiddelen vast via de vergoedingslimieten van het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS). Is een geneesmiddel duurder dan de vergoedingslimiet, dan moet de patiënt bijbetalen.

GVS clusterlimieten zijn sinds 1999 niet aangepast. In antwoord op Kamervragen over de uitgevoerde Proefberekeningen van het GVS schrijft minister Schippers in augustus 2015 dat zij een onderzoek zal laten uitvoeren naar een realistische variant van een herberekening van de GVS-vergoedingslimieten. “Dit betekent dat ik zal kijken naar selectieve herberekening, naar realistische switchpercentages en naar de kosten van bloeddrukverlagers in combinatie met andere geneesmiddelen. Dit laatste kan exemplarisch zijn voor de eventuele stapeling van bijbetalingen voor bepaalde patiëntengroepen.”

De minister stuurde het beloofde onderzoek in juli 2016 naar de Tweede Kamer en kondigt daarbij een vervolgonderzoek per cluster aan, in de vorm van een pilot gezien “de onzekerheden en de mogelijk forse gevolgen voor patiënten.”

Maart 2017 bieden KNMP, ASKA en BG Pharma het rapport ‘Impact herberekening GVS’ aan het ministerie van VWS aan. Zij waarschuwen dat herberekening van limieten van het GVS leidt tot een stapeling aan bijbetalingen voor kwetsbare patiënten. Bovendien wordt het grootste deel van de besparingen ook zonder aanpassing van het GVS gerealiseerd.

Kwaliteit en veiligheid bij prijs inbegrepen

Om een beeld te krijgen van de prijzen, een rekenvoorbeeld voor de behandeling van een diabetespatiënt met een te hoog cholesterol én een te hoge bloeddruk én maagproblemen. Deze patiënt kan één maand volledig worden behandeld voor de prijs van € 2,71.

Voor deze prijs moeten de geneesmiddelen worden gemaakt en vervoerd en de kwaliteit en veiligheid bewaakt.

Stofnaam Behandeling Dosering Aantal Euro’s*
Glimepiride Bloedsuikerverlager 4 mg 30 stuks 0,78
Simvastatine Cholesterolverlager 20 mg 30 stuks 0,65
Enalapril Bloeddrukverlager 10 mg 30 stuks 0,55
Omeprazol Maagzuurremmer 20 mg 30 stuks 0,73

* Apotheek inkoopprijzen d.d. 18 juli 2017 (ex BTW en WMG toeslag)

Minder dan 5 cent per dag

De Stichting Farmaceutische Kengetallen (SFK) heeft in 2017 de prijs per gebruiksdag van pakketgeneesmiddelen bepaald. De helft van alle tabletten in het basispakket bleek minder te kosten dan 5 cent per gebruiksdag.

Foliumzuur, dat gebruikt wordt om bijwerkingen van het reumamiddel methotrexaat tegen te gaan, heeft de laagste dagprijs: 1,4 cent. Cholesterolverlager simvastatine kent evenals amlodipine, bij hoge bloeddruk en angina pectoris, een dagprijs van 2,1 cent. Het bisfosfonaat alendroninezuur, bij botontkalking, en de anticonceptiepil kosten elk 2,3 cent per dag.

Absolute en relatieve prijsdalingen

Patentverlies, de Wet Geneesmiddelenprijzen, de daling van het Britse pond onder invloed van de Brexit en het preferentiebeleid zijn de belangrijkste redenen van de grote prijsdalingen voor geneesmiddelen de afgelopen jaren.

In verhouding tot andere sectoren, zoals onderwijs, vervoer en huisvesting, daalt de prijsindex van geneesmiddelen in de laatste 10 jaar aanzienlijk.

Bron: MedicijnMonitor 2017, p. 26

 

 

Focus

Verantwoord ondernemen

Sanofi zoekt continu naar een balans tussen toegang tot goede gezondheidszorg, innovatie en duurzaamheid van zorgsystemen.

Lees meer

Kengetallen

In 2016 heeft Sanofi € 5,2 miljard geïnvesteerd in R&D. De helft van de banen is in Europa, evenals de helft van de klinische studies. Acht van de 14 R&D sites staan in de EU.

Lees meer

Onderzoek in Nederland

Sanofi voert in Nederland relatief een groot aantal studies uit naar nieuwe geneesmiddelen tegen kanker, auto-immuunziekten, zeldzame ziekten, diabetes en hart -en vaatziekten.

Lees meer

Kosten geneesmiddelen in Nederland

In 2016 werd in Nederland € 96 miljard uitgegeven aan gezondheids- en welzijnszorg. € 5 miljard daarvan was voor geneesmiddelen die worden vergoed uit het basispakket.

Lees meer

Duurzame werkwijzen

In de afgelopen 30 jaar kwam 34% van de nieuwe kleine moleculen uit flora en fauna (vaccins en biologische geneesmiddelen niet meegerekend). Sanofi zoekt voortdurend naar synthetische vormen van de natuurlijke actieve stoffen.

Lees meer
Nieuws

Mens, Medicijn en Maatschappij

Plaats kosten van geneesmiddelen in de context van opbrengsten, aldus de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen in haar reactie op de Miljoenennota.

Lees meer

Oproep duidelijke spelregels pakketsluis

Prijsonderhandelingen mogen er niet toe leiden dat patiënten te lang moeten wachten op een effectief nieuw geneesmiddel, aldus de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen.

Lees meer

EFPIA jaarverslag 2016: werken aan oplossingen

Jaarverslag EFPIA: In innovatieve farmaceutische industrie werken meer dan 100.000 wetenschappers en onderzoekers in Europa aan het vinden van nieuwe therapieën.

Lees meer

BeNeLuxA: internationale samenwerking geneesmiddelen

België, Nederland, Luxemburg en Oostenrijk (BeNeLuxA) werken samen om nieuwe geneesmiddelen sneller en tegen een aanvaardbare prijs beschikbaar te maken voor patiënten.

Lees meer

Rondetafelgesprek ontwikkeling van proefdiervrije methoden

14 september 2017 vindt in de Tweede Kamer een rondetafelgesprek over de ontwikkeling van proefdiervrije onderzoeksmethoden plaats. De sprekers hebben hun visie al in position papers uiteen gezet.

Lees meer
Ontvang ook onze nieuwsbrief