Genetische verschillen beïnvloeden effectiviteit geneesmiddelen

15 december 2017 – Medicijnen werken niet volgens het ‘one size fits all’-principe, omdat genetische verschillen hun effectiviteit beïnvloeden. Dat blijkt uit een onderzoek van Julia Hillger. Zij promoveerde 7 december 2017 op haar proefschrift Take it Personal.

Sleutel

Dertig procent van alle geneesmiddelen op de markt werkt via een bepaald type receptor op de cellen van een patiënt, de G-eiwit gekoppelde receptoren (GPCR). Genen bepalen de vorm van deze receptoren. “Zo’n receptor kan je vergelijken met een slot en de medicijnen met een sleutel. Als de vorm van het slot verandert werkt een andere sleutel misschien beter,” legt Juilia Hillger uit.

Doelwit

Voor GPCRs is de relatie tussen genen en geneesmiddelen vooral bekend van statistisch onderzoek. Om meer inzicht te krijgen in die relatie, bekeek Hillger het proces in detail. Ze mat de reacties van cellen met genetisch verschillende receptoren, op geneesmiddelen en vergelijkbare stoffen. Dit deed ze voor GPCRs, die doelwit kunnen zijn voor medicijnen voor de behandeling van immuunziekten, diabetes en parkinson.

Diabetes

Hillger ontdekte dat de reacties van receptoren op medicijnen en vergelijkbare stoffen inderdaad kunnen verschillen door genetische variatie. Voor twee receptoren bleken die verschillen sneller zichtbaar, wanneer stoffen een deel van de receptor activeren, dan wanneer deze de receptor volledig activeren. Bij één receptor bleek zelfs de reactie op lichaamseigen stoffen te zijn beïnvloed, wat mogelijk kan bijdragen aan ontwikkeling van ziektes als diabetes.

Parkinson

Bij twee receptoren leidden de genen tot veranderingen in de receptor en beïnvloedden zo de reactie op geneesmiddelen. Maar voor de receptor die betrokken is bij parkinson, zaten er verschillen in het gen die niet direct het eiwit zelf veranderden. Al eerder in de vertaalslag van gen naar receptor traden er aanpassingen op.

Ondanks dat de eiwitten gelijk waren, trad er toch een verschillende reactie op. “Iets in het gen heeft dus invloed op de reactie van cellen en de werking van het geneesmiddel. Mogelijk wordt er meer of minder van de receptor door de cellen aangemaakt,” legt Hillger uit.

Genetische verschillen meenemen in RenD

Met haar onderzoek toont Hillger aan dat het waardevol is genetische verschillen mee te nemen bij het ontwikkelen van geneesmiddelen. Maar zij benadrukt ook het belang van vervolgonderzoek. Daarin wil zij ook verschillen in levensstijl en omgeving meenemen.

Meer informatie

Ontvang ook onze nieuwsbrief
Praat mee